Phát hiện mới ở chùa Đậu: Những viên gạch lần đầu tìm thấy ở Việt Nam

0
637

Phát hiện mới ở chùa Đậu: Những viên gạch lần đầu tìm thấy ở Việt Nam

Đợt tu bổ mới đây tại am thờ hai vị thiền sư Vũ Khắc Minh, Vũ Khắc Trường trong chùa Đậu đã phát hiện rất nhiều gạch vồ bằng đất nung cỡ lớn, có niên đại từ thời Trần – Mạc – Lê sơ. Đặc biệt, lần đầu tiên tìm thấy những viên gạch có trang trí chữ Vạn, thu hút sự chú ý của các nhà khoa học.

Bà Vũ Thị Xu, cán bộ Bảo tàng Hà Tây, bà Xu kể lại: “”Khi bắt tay vào tôn tạo, dù đã phỏng đoán rằng thế nào bên dưới am cũng có phế tích, nhưng vẫn không thể ngờ rằng lại có nhiều đến thế, đẹp đến thế, và còn nguyên vẹn đến thế. Hàng trăm viên gạch cỡ lớn, có niên đại từ thời Trần- Mạc- Lê sơ xếp chồng chồng lớp lớp từ độ sâu 1,2m trở lên đã khiến chúng tôi phải tính toán lại việc tôn tạo công trình này đúng với kiểu cách từ hơn 300 năm trước, như khi cụ Vũ Khắc Minh vào “nhập tịch”… Trước mắt, nó cũng làm dôi ra đến mấy vạn gạch chỉ đã dự liệu…”.

Những viên gạch cổ cỡ lớn (20x40cm) xếp chồng chất ở chung quanh hố khai quật. Xám đanh như mầu đá, bề mặt những viên gạch được trang trí hình hoa cúc, hoa sen, hình linh thú, hình chim… rất sắc nét. Chúng giống như những bức phù điêu độc lập. Nét vẽ tả thực tinh tế. Đáng chú ý là những con báo (hoặc mèo) có cái đuôi dài và lượn sóng. Có ý kiến cho rằng đó là những con giáp (nhưng không đủ bộ 12 con). Bà Xu đếm được khoảng chục viên gạch đắp nổi hình chữ Vạn ở hai đầu. Chữ Vạn là biểu tượng của nhà Phật.

Theo bà, đây là lần đầu tiên ở VN tìm thấy những viên gạch có trang trí như thế. Điều này khiến rất nhiều nhà nghiên cứu chú ý, theo bà Xu, có thể đây là dấu vết của thời kỳ đạo Phật được các triều đại phong kiến VN chọn làm quốc giáo. Chùa Đậu vào các thời Lý-Trần đều được các vua chọn là nơi về làm lễ. Phải chăng vì thế mà những viên gạch này được đóng dấu chữ Vạn như đóng dấu quốc hiệu?

Căn cứ vào hoa văn có thể khẳng định hầu hết chúng thuộc thời Mạc (TK 15), được làm bằng đất sét và được nung bằng rơm rạ. Tuy nhiên có lẫn rất nhiều gạch ở các thời kỳ khác nhau. Gạch vồ thời Lê sơ có kích cỡ tương tự nhưng không có hoa văn. Đặc biệt có khoảng chục viên gạch đỏ, cỡ nhỏ hơn nhiều khả năng là từ thời Trần còn sót lại. Qua 7-8 thế kỷ, sắc gạch vẫn nổi lên đỏ au, và điều bất ngờ nữa là trên đồ “dân dụng” này đó có cả hình rồng trang trí-một chi tiết thông thường chúng ta chỉ gặp ở những công trình mang tính hoàng gia thôi…

Điều khiến mọi người băn khoăn nhất là có phải đây chính là dấu vết của am thờ thời cụ Vũ Khắc Minh nhập tịch hay không? Rõ ràng, đây không phải là một phế tích đơn thuần (tức là còn nguyên trạng sau khi đổ ụp xuống) mà nó đã được sắp xếp lại thành một nền móng.

Trước khi tiến hành tôn tạo, chúng ta đã biết ở bên trên có một am thờ nhỏ bé xây bằng gạch bình thường (lát gạch Bát Tràng), quét vôi trắng. Bà Xu nhớ lại: Trước đây, chung quanh am chưa phải là một khuôn viên lát gạch như thế này. Lối vào phải men theo bờ ruộng. Lại gần phải khom mình xuống mới nhìn được vào am. Cách đây mấy chục năm, người ta đã tôn đất nâng cao am. Chắc chắn trong lần sửa chữa đó hoặc những lần tôn tạo tương tự, người ta đã vội vàng bỏ toàn bộ gạch cũ xuống làm móng cho chắc. Và nhiệm vụ của chúng ta bây giờ là phải trả lại vẻ đẹp vốn có của am thờ này…

Bước đầu quan sát, phân loại, có thể nhận thấy ngay những viên gạch có dáng khum khum đặt làm đế, nhưng sắp xếp tiếp theo ra sao vẫn là một bài toán khó. Còn khoảng hơn một tháng nữa là việc tôn tạo hai am thờ thiền sư Vũ Khắc Minh, Vũ Khắc Trường sẽ hoàn thành. Bà Xu đang chọn ngày khánh thành để rước hai ngài ra (hai phiên bản), và sẽ tổ chức cả một ngày một đêm lễ hội.

Đến lúc đó, chúng ta sẽ được chiêm ngưỡng hai vị thiền sư đặt trong hai am được phục dựng với dáng vẻ và bằng những viên gạch như lúc hai ngài vào viên tịch.

(Theo Thể thao & Văn hóa)

0 BÌNH LUẬN

BÌNH LUẬN